DOLANDIRICILIK SUÇU (TCK m.157-158)

DOLANDIRICILIK SUÇU (TCK m.157-158)

Dolandırıcılık suçu, ekonomik hayatın temelini oluşturan güven ilkesine yönelen ve malvarlığına karşı işlenen suçlar arasında özel bir öneme sahiptir. Günümüzde özellikle bilişim sistemlerinin gelişmesiyle birlikte dolandırıcılık suçları çeşitlenmiş, uygulamada daha karmaşık hale gelmiştir. Bu nedenle suçun hem maddi unsurlarının hem de yargılama sürecinin doğru anlaşılması büyük önem taşımaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nun 157. Maddesindeki tanımına dolandırıcılık suçu hileli davranışlarla bir kimsenin iradesini sakatlayarak aldatıp onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlama fiilidir.

DOLANDIRICILIK SUÇUNUN UNSURLARI

A. Maddi Unsur

Dolandırıcılık suçunun oluşması için, iradeyi sakatlamaya elverişli hileli davranış, bir kimsenin zarara uğraması ve bu zarar neticesinde bir kimsenin menfaat temini gereklidir.

B. Manevi Unsur

Dolandırıcılık suçu kasten işlenebilen bir suç türü olduğundan bir kimsenin bilmeden veya dikkatsizliği sonucunda dolandırıcılık suçunun oluşması mümkün değildir. Dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için failin doğrudan kast ile hareket etmesi gerekmektedir; bu suçun taksirle işlenmesi mümkün değildir.

NİTELİKLİ DOLANDIRICILIK (TCK m.158)

Nitelikli dolandırıcılık TCK'nın 158. maddesinde düzenlenmiştir.

Dolandırıcılık suçunun,

• Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi suretiyle,

• Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanmak suretiyle,

• Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanmak suretiyle,

• Kamu kurum ve kuruluşlarının, kamu meslek kuruluşlarının, siyasi parti, vakıf veya dernek tüzel kişiliklerinin araç olarak kullanılması suretiyle,

• Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,

• Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle,

• Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanmak suretiyle,

• Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında; kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında,

• Serbest meslek sahibi kişiler tarafından, mesleklerinden dolayı kendilerine duyulan güvenin kötüye kullanılması suretiyle,

• Banka veya diğer kredi kurumlarınca tahsis edilmemesi gereken bir kredinin açılmasını sağlamak maksadıyla,

• Sigorta bedelini almak maksadıyla,

• Kişinin, kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurum ve kuruluşlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle

İşlenmesi halinde sanık hakkında verilecek ceza basit dolandırıcılığa nazaran artırılır.

DOLANDIRICILIK SUÇUNDA CEZA VE YAPTIRIM

Basit dolandırıcılık (TCK m.157): 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve adli para cezası

Nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158): 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve adli para cezası

Bazı nitelikli hallerde cezanın alt sınırı daha da artırılmaktadır. Ayrıca gerekli görülmesi halinde dolandırıcılık suçunda gözaltı, adli kontrol hükümleri ve tutuklama tedbiri de uygulanabilir.

DOLANDIRICILIK SUÇUNDA YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME

Dolandırıcılık suçu gibi nitelikli dolandırıcılık suçunda da görevli mahkeme 11. Yargı Paketi sonrasında Asliye Ceza Mahkemesi olmuştur.

Dolandırıcılık suçunda yetkili mahkeme ise mağdurun ikamet adresi, suçun işlendiği ya da zararın gerçekleştiği yer mahkemeleridir. Dolayısıyla dolandırıcılık suçunun internet ya da banka kanalıyla işlenmiş olması halinde suçtan zarar gören mağdur bu yer adliyelerinden birine giderek söz konusu suça ilişkin şikayette bulunabilir.

ETKİN PİŞMANLIK, ŞİKAYET VE DİĞER HUKUKİ SONUÇLAR

TCK'nın168. Maddesine göre, dolandırıcılık suçu tamamlandıktan sonra failin, azmettirenin veya yardım edenin bizzat pişmanlık göstererek mağdurun uğradığı zararı aynen geri verme veya tazmin suretiyle tamamen gidermesi halinde, verilecek ceza indirilir. Bu indirim suçun soruşturma ya da kovuşturma aşamasında olmasına göre değişeceği gibi zararın kısmi olarak giderilmesi halinde de mağdurun rızasının alınmasına göre değişir.

Dolandırıcılık suçunun hem basit hem de nitelikli hali şikayete tabi suçlardan olmadığından mağdur şikayetinden vazgeçse dahi davaya kamu davası olarak devam edilir.

Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.