Dava Devam Ederken Tarafların Anlaşması / Sulh Olmak
Dava açıldıktan sonra tarafların uyuşmazlığı kendi aralarında anlaşarak sona erdirmeleri mümkündür. Dava devam ederken sulh olmak, tarafların karşılıklı anlaşmaya vararak uyuşmazlığı tamamen veya kısmen sona erdirmelerine imkân sağlayan önemli bir hukuki yoldur.
Türk hukukunda sulh, özellikle uzun süren davaların taraflar açısından doğurduğu zaman, masraf ve belirsizliklerin ortadan kaldırılması bakımından önemli bir çözüm yöntemidir. Taraflar, dava devam ederken mahkemeye sunacakları bir sulh protokolü ile uyuşmazlığın nasıl çözüleceğini belirleyebilir ve mahkemenin sulh doğrultusunda gerekli kararı vermesini sağlayabilir.
Sulh Nedir?
Sulh, tarafların aralarındaki mevcut bir uyuşmazlığı veya uyuşmazlık ihtimalini karşılıklı tavizler yoluyla sona erdirmek amacıyla yaptıkları anlaşmadır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 313. maddesi uyarınca sulh, görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla yaptıkları sözleşmedir.
Sulh, yalnızca dava konusu hakkında anlaşmaya varılması anlamına gelmez. Taraflar, uyuşmazlığın kapsamına göre ödeme, taşınmazın devri, alacaktan vazgeçme, tazminat, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti gibi çeşitli konularda da anlaşabilirler.
Dava Devam Ederken Sulh Olunabilir mi?
Evet. Dava devam ederken tarafların sulh olması mümkündür.
Taraflar, yargılamanın herhangi bir aşamasında sulh olabilir. İlk derece mahkemesinde dava devam ederken sulh olunabileceği gibi, şartları oluştuğu takdirde kanun yolu aşamasında da sulh anlaşması yapılabilir.
Sulh;
Dava açılmadan önce,
Dava devam ederken,
İlk derece mahkemesinde yargılama sırasında,
İstinaf aşamasında,
Temyiz aşamasında
uyuşmazlığın çözümünde kullanılabilir.
Ancak dava devam ederken yapılan sulhun mahkemeye bildirilmesi ve sulhun hukuki sonuçlarının doğru şekilde ortaya konulması önem taşır.
Dava Devam Ederken Sulh Nasıl Yapılır?
Tarafların dava devam ederken sulh olması halinde, uygulamada çoğunlukla yazılı bir sulh protokolü hazırlanır.
Sulh protokolünde tarafların hangi hususlarda anlaşmaya vardığının açık ve tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekir.
Protokolde özellikle;
Dava dosyasının esas numarası,
Tarafların kimlik ve iletişim bilgileri,
Uyuşmazlığın konusu,
Tarafların karşılıklı olarak kabul ettiği hususlar,
Ödeme yapılacaksa ödeme miktarı ve tarihi,
Taşınmaz veya başka bir malvarlığının devrine ilişkin şartlar,
Varsa feragat ve kabul beyanları,
Yargılama giderlerinin kim tarafından karşılanacağı,
Karşı vekâlet ücretinin durumu,
Tarafların birbirlerinden başka herhangi bir hak ve alacak talep edip etmeyecekleri
açıkça düzenlenmelidir.
Özellikle “tarafların birbirlerinden başkaca herhangi bir hak ve alacakları bulunmamaktadır” şeklindeki genel ifadelerin somut uyuşmazlığın kapsamına uygun şekilde düzenlenmesi gerekir. Aksi durumda sulh protokolünün ileride farklı yorumlanması söz konusu olabilir.
Sulh Protokolünün Mahkemeye Sunulması
Taraflar arasında sulh sağlandıktan sonra sulh protokolü mahkemeye sunulabilir.
Taraflar duruşmada bizzat sulh olduklarını bildirebilecekleri gibi, usulüne uygun şekilde düzenlenmiş ve imzalanmış sulh protokolünü mahkemeye ibraz ederek de sulh iradelerini ortaya koyabilirler.
Mahkeme, tarafların sulh iradelerini ve sulhun dava konusu uyuşmazlığı nasıl sona erdirdiğini değerlendirir.
Sulh anlaşmasının içeriğine göre mahkeme tarafından sulh nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına veya uyuşmazlığın niteliğine uygun diğer usuli sonuca karar verilmesi gündeme gelebilir. Bu nedenle sulh protokolünün yalnızca taraflar arasındaki anlaşmayı değil, mahkemenin vereceği kararın kapsamını da dikkate alacak şekilde hazırlanması önemlidir.
Sulh Davayı Kendiliğinden Sona Erdirir mi?
Tarafların sulh olması ile mahkemenin dosya hakkında vereceği usuli karar birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Sulh, tarafların uyuşmazlığı sona erdirme iradesini ortaya koyar. Ancak bu sulhun mahkeme dosyasına usulüne uygun şekilde yansıtılması gerekir.
Taraflar sulh olduklarını mahkemeye bildirdiğinde, mahkeme sulhun kapsamını ve hukuki sonuçlarını değerlendirerek dosya hakkında gerekli kararı verir. Bu nedenle tarafların yalnızca aralarında protokol imzalamaları yerine, sulh protokolünün mahkeme dosyasına sunulması ve yargılamanın buna uygun şekilde sonuçlandırılması önemlidir.
Sulh Kısmi Olarak Yapılabilir mi?
Evet. Sulh, uyuşmazlığın tamamı hakkında yapılabileceği gibi kısmi sulh şeklinde de gerçekleştirilebilir.
Örneğin bir alacak davasında taraflar alacağın belirli bir kısmı konusunda anlaşabilir, kalan miktar bakımından ise yargılamaya devam edebilir.
Benzer şekilde birden fazla talebin ileri sürüldüğü davalarda bazı talepler bakımından sulh sağlanırken diğer talepler bakımından dava devam edebilir. Bu nedenle sulh protokolünde hangi taleplerin sulh kapsamında kaldığı ve hangi talepler bakımından yargılamanın devam edeceği açıkça belirtilmelidir.
Sulh ile Feragat ve Kabul Arasındaki Fark Nedir?
Sulh, feragat ve kabul birbirinden farklı hukuki kurumlardır.
Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.
Kabul, davalının davacının talep sonucuna kısmen veya tamamen muvafakat etmesidir.
Sulh ise tarafların karşılıklı anlaşmaları ve uyuşmazlığı belirli şartlar çerçevesinde sona erdirmeleridir.
Örneğin davacı 500.000 TL talep etmiş ve davalı bu miktarın tamamını kabul etmişse burada kabul söz konusu olabilir. Ancak taraflar 500.000 TL'lik uyuşmazlığı 350.000 TL ödeme karşılığında sona erdirme konusunda anlaşmışlarsa, karşılıklı taviz içeren bir sulh sözleşmesinden söz edilebilir.
Bu ayrım özellikle yargılama giderleri, vekâlet ücreti ve sulhun hukuki sonuçları bakımından önem taşıyabilir.
Sulh Olunduğunda Dava Dosyasında Vekalet Ücreti Ne Olur?
Dava devam ederken sulh olunması halinde en çok dikkat edilmesi gereken konulardan biri de karşı vekalet ücreti ve yargılama giderleridir.
Taraflar sulh protokolünde yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin nasıl karşılanacağı konusunda anlaşabilirler.
Bu nedenle protokol hazırlanırken;
“Tarafların karşılıklı olarak birbirlerinden vekâlet ücreti ve yargılama gideri talepleri bulunmamaktadır.”
veya tarafların üzerinde anlaştıkları farklı bir düzenleme açıkça belirtilmelidir.
Ancak tarafların kendi aralarındaki anlaşmanın mahkeme tarafından hükmedilecek yargılama giderleri bakımından doğuracağı sonuç ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle özellikle dava devam ederken sulh protokolü hazırlanırken vekâlet ücreti konusunda açık hüküm bulunması ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçebilir.
Sulh Halinde Harç Ödenir mi?
Sulh sonucunda uygulanacak harç ve diğer mali sonuçlar, davanın türüne, sulhun kapsamına ve yargılamanın hangi aşamasında bulunulduğuna göre değişebilir. Bu nedenle “sulh halinde hiç harç ödenmez” veya “her durumda tam harç ödenir” şeklinde genel bir değerlendirme yapmak doğru değildir.
Özellikle dava konusu bir miktar para veya malvarlığı hakkı ise sulh protokolünün içeriği ve davanın geldiği aşama dikkate alınarak harç ve yargılama giderleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Sulh Protokolü İcra Edilebilir mi?
Sulh protokolünün içeriğine göre icra edilebilirlik bakımından farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir.
Tarafların mahkeme dosyasında gerçekleştirdikleri sulhun, mahkeme tarafından tutanağa geçirilmesi veya karara bağlanması halinde, ortaya çıkan belgenin niteliğine göre ilam niteliğinde belge ve icra edilebilirlik bakımından değerlendirme yapılabilir.
Özellikle protokolde belirli bir tarihte belirli miktarda ödeme yapılması gibi edimler bulunuyorsa, protokolün nasıl düzenlendiği büyük önem taşır. Bu nedenle yalnızca “taraflar anlaşmıştır” şeklindeki genel bir metin yerine, tarafların üstlendikleri edimlerin açıkça ve uygulanabilir şekilde düzenlenmesi gerekir.
Sulh Sonrasında Aynı Konuda Yeniden Dava Açılabilir mi?
Usulüne uygun olarak gerçekleştirilen sulh, kural olarak tarafları bağlar.
HMK kapsamında sulh, kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Bu nedenle tarafların sulh ile çözüme kavuşturduğu hususlar bakımından aynı uyuşmazlığın yeniden dava konusu yapılması mümkün olmayabilir.
Bununla birlikte sulh protokolünün kapsamının ne olduğu, hangi taleplerin sulh kapsamında bulunduğu ve tarafların hangi haklardan vazgeçtiği somut olay üzerinden değerlendirilmelidir. Bu nedenle sulh protokolü hazırlanırken gelecekte doğabilecek yeni talepler ile mevcut uyuşmazlığın birbirinden ayrılması önemlidir.
Sulh Protokolü Hazırlanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Dava devam ederken sulh protokolü hazırlanacaksa aşağıdaki hususlara özellikle dikkat edilmelidir:
Sulhun kapsamı açıkça belirlenmelidir.
Hangi dava ve taleplerin sulh kapsamında olduğu yazılmalıdır.
Varsa ödeme miktarı, ödeme tarihi ve ödeme yöntemi belirtilmelidir.
Taşınmaz devri veya teslimi söz konusuysa ayrıntılı düzenleme yapılmalıdır.
Vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin kime ait olduğu açıkça yazılmalıdır.
Tarafların birbirlerinden başka hak ve alacak talep edip etmeyecekleri belirlenmelidir.
Sulhun kısmi olması halinde hangi taleplerin yargılamaya devam edeceği belirtilmelidir.
Tarafların sulh iradesinin herhangi bir baskı veya yanılma olmaksızın oluştuğundan emin olunmalıdır.
Ödeme veya başka bir edim ileri tarihte gerçekleştirilecekse, temerrüt halinde uygulanacak sonuçlar düzenlenmelidir.
Sulh protokolü mahkeme dosyasına usulüne uygun şekilde sunulmalıdır.
Dava Devam Ederken Sulh Olmanın Avantajları
Dava devam ederken sulh olmanın taraflar açısından önemli avantajları bulunmaktadır.
Davanın Daha Kısa Sürede Sona Ermesi
Yargılamanın uzaması taraflar açısından hem zaman hem de maliyet bakımından külfet oluşturabilir. Sulh sayesinde uyuşmazlık daha kısa sürede sona erdirilebilir.
Yargılama Riskinin Ortadan Kalkması
Dava sonucunda hangi tarafın haklı çıkacağı her zaman kesin olarak öngörülemez. Sulh, tarafların mahkeme kararının doğurabileceği belirsizliği ortadan kaldırmalarına imkân sağlar.
Masrafların Kontrol Altına Alınması
Uzayan davalarda bilirkişi, keşif, tebligat ve diğer yargılama giderleri ortaya çıkabilir. Sulh, tarafların bu maliyetleri kontrol altına almalarını sağlayabilir.
Tarafların Kendi Çözümünü Belirlemesi
Mahkeme, önüne getirilen talepler ve usul kuralları çerçevesinde karar verir. Sulh halinde ise taraflar uyuşmazlığın çözüm şeklini kendileri belirleyebilir.
Dava Devam Ederken Sulh Olmak İçin Avukata Başvurmak Gerekir mi?
Sulh işleminin hukuki sonuçları oldukça önemli olduğundan, özellikle yüksek miktarlı alacaklar, taşınmaz uyuşmazlıkları, boşanma ve mal rejimi davaları, ticari davalar ve tazminat davalarında sulh protokolünün bir avukat tarafından hazırlanması veya incelenmesi önem taşır.
Sulh protokolünde kullanılan tek bir ifade dahi tarafın gelecekteki hak ve alacaklarını etkileyebilir. Bu nedenle tarafların yalnızca uyuşmazlığı sona erdirme amacına değil, sulhun doğuracağı hukuki ve mali sonuçlara da dikkat etmesi gerekir.
Sonuç
Dava devam ederken sulh olmak, tarafların uzun süren yargılama sürecini beklemeden uyuşmazlıklarını karşılıklı anlaşma yoluyla sona erdirmelerine imkân sağlayan önemli bir hukuki yöntemdir.
Sulhun geçerli ve ileride yeni uyuşmazlıklara yol açmayacak şekilde yapılabilmesi için sulh protokolünün kapsamının, tarafların karşılıklı yükümlülüklerinin, ödeme şartlarının, vekâlet ücretinin, yargılama giderlerinin ve tarafların birbirlerinden gelecekte herhangi bir talepte bulunup bulunmayacağının açıkça düzenlenmesi gerekir.
Dava devam ederken sulh kararı verilmeden önce, mevcut dava dosyasının ve sulh protokolünün hukuki sonuçlarının uzman bir avukat tarafından değerlendirilmesi, tarafların ileride hak kaybına uğramaması açısından önem taşımaktadır.
Sık Sorulan Sorular
Dava devam ederken taraflar sulh olabilir mi? Evet. Taraflar yargılamanın devam ettiği herhangi bir aşamada sulh olabilir ve uyuşmazlığı tamamen veya kısmen sona erdirebilir.
Sulh protokolü mahkemeye sunulmalı mı? Sulhun dava dosyasına hukuki sonuç doğurabilmesi için sulh iradesinin ve protokolün mahkemeye usulüne uygun şekilde bildirilmesi önemlidir.
Sulh olunca dava otomatik olarak düşer mi? Sulhun hukuki niteliği ve kapsamı değerlendirildikten sonra mahkeme dosyanın usulüne uygun şekilde sonuçlandırılmasına karar verir. Bu nedenle yalnızca taraflar arasında protokol imzalanması ile mahkemenin dosya hakkında vereceği karar aynı şey değildir.
Sulh protokolünden sonra yeniden dava açılabilir mi? Sulh, kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan sulh kapsamında çözülen aynı uyuşmazlığın yeniden dava konusu yapılması kural olarak mümkün değildir. Ancak sulhun kapsamı somut protokolün içeriğine göre değerlendirilir.
Sulh halinde karşı vekâlet ücreti çıkar mı? Sulh halinde yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin nasıl karşılanacağı ayrıca değerlendirilir. Tarafların sulh protokolünde bu hususu açıkça düzenlemeleri önemlidir.
Sulh kısmi olarak yapılabilir mi? Evet. Taraflar uyuşmazlığın yalnızca belirli bir kısmı üzerinde sulh olabilir ve kalan talepler bakımından yargılamaya devam edilebilir.
Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.
Yorumlar