MİRASTA DENKLEŞTİRME

MİRASTA DENKLEŞTİRME NEDİR?

Mirasta denkleştirme Türk Medeni Kanunu'nun 669–675. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Mirasta denkleştirme, mirasbırakanın sağlığında altsoyuna yaptığı kazandırmaların, miras paylarını hesaplayarak mirasçılar arasında adaleti sağlar. Amaç, mirasçıların “miras payları oranında ve birbirleriyle eşitlik içinde” haklarını elde etmeleridir. Yargıtay kararlarında da sıkça vurgulandığı üzere denkleştirme, mirasçıların saklı pay oranlarını değil, yasal miras payları arasındaki dengeyi korumak amacı taşır.

Mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri karşılıksız kazandırmaları terekeye geri vermekle yükümlüdürler. Mirasbırakanın çeyiz veya kuruluş sermayesi vermek ya da bir malvarlığını devretmek veya borçtan kurtarmak ve benzerleri gibi karşılık almaksızın altsoyuna yapmış olduğu kazandırmalar, aksi mirasbırakan tarafından açıkça belirtilmiş olmadıkça, denkleştirmeye tabidir.

DENKLEŞTİRMENİN ŞARTLARI NELERDİR?

Mirasta denkleştirme kural olarak altsoy mirasçılar arasında uygulanır. Yargıtay kararları ile kardeşlere, eşe veya üçüncü kişilere yapılan kazandırmalar denkleştirmeye tabi sayılmamaktadır.

Denkleştirmenin talep edilebilmesi için kazandırmanın karşılıksız olması gerekmektedir. Evlenme giderleri, meslek veya iş kurma için yapılan harcamalar, normal sosyal yaşamı aşan eğitim giderleri, taşınmaz devri veya para bağışı vb. giderler Yargıtay kararları çerçevesinde mirasta denkleştirme yapılırken karşılıksız sayılmaktadır. Burada dikkat edilmelidir ki, eğitim giderleri hesaplanırken ancak alışılmış ölçüleri aşan miktarlar için, hediye ve çeyiz giderlerinde ise gelenekler ve görenekler esas alınarak yine alışılmış ölçüleri aşan miktarlar için denkleştirme talep edilebilecektir. Bu konuda en önemli husus ise, bu gibi giderlerin denkleştirmeye tabi olabilmesi için mirasbırakanın aksini arzu ettiğinin ispatlanması gerekir. Yargıtay, mirasbırakanın kazandırmanın denkleştirmeye tabi olmadığı yönündeki iradesinin ancak açık ve kesin şekilde ispatlanabileceğini kabul etmektedir. Susma veya karine ile denkleştirmenin kaldırılmaz.

Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, mirasbırakanın altsoyuna yaptığı taşınmaz devrinin “hakkaniyet ölçüsünü aşan bir kazandırma” olduğu ve denkleştirmeye tabi tutulması gerektiği kabul edilmektedir.

Özellikle satış gibi gösterilen fakat gerçekte bağış niteliği taşıyan işlemlerde muvazaa araştırması yapılmaktadır.

Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre mirasta denkleştirme için hesaplama yapılırken, kazandırmanın mirasın açıldığı tarihteki rayiç değeri dikkate alınır.

Mirasçı denkleştirme yapılırken dilerse aynen iade yapabileceği gibi, dilerse miras payından mahsup edilmesini de isteyebilir.

MİRASTA DENKLEŞTİRME DAVASI NE ZAMANA KADAR AÇILABİLİR?

Denkleştirme talebi, miras paylaşımı tamamlanana kadar her zaman ileri sürülebilir. Ancak taksim yapılmış ise, mirasta deneştirme davası için taksim tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresi vardır.

MİRASTA DENKLEŞTİRME DAVASI İÇİN YETKİLİ VE GÖREVLİ MAHKEME NERESİDİR?

Mirasta denkleştirme davasında yetkili ve görevli mahkeme mirasbırakanın son yerleşim yeri Asliye Hukuk Mahkemesindir.

DENKLEŞTİRME VE TENKİS AYRIMI NEDİR?

Denkleştirme, mirasçılar arasındaki eşitsizliği giderirken tenkis, saklı payı ihlal eden kazandırmaları azaltır. Dolayısıyla tenkis davası mirasbırakanın mirasçının saklı payına ilişkin yaptığı işlemler için açılır ve mirasçının saklı payını korur. Denkleştirme ise tüm mirasçıların mirastan eşit pay almalarını sağlar.

İki dava türü birbirinden ayrı olup yargılama devam ederken ıslah olmadıkça birbirine dönüşmeyecektir. Burada davacının haklarını korumak amacıyla mirasta denkleştirme davasının tenkis davası ile birlikte terditli açılması mümkündür.

Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.