ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILMA HALİNDE İŞÇİLİK ALACAKLARI ALINABİLİR Mİ?

İşçinin askere gidecek olması sebebiyle iş sözleşmesini feshedilmesine ilişkin işverene verilecek fesih bildirimi örneği için tıklayınız.

ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILDIĞIMDA İŞÇİLİK ALACAKLARIMI ALABİLİR MİYİM?

Evet. İş Kanunu'nun 31. maddesinde, "Askerlik ve kanundan doğan çalışma başlığı ile "Muvazzaf askerlik ödevi dışında manevra veya herhangi bir sebeple silah altına alınan veyahut herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi yüzünden işinden ayrılan işçinin iş sözleşmesi işinden ayrıldığı günden başlayarak iki ay sonra işverence feshedilmiş sayılır." hükmü düzenlenmiştir. Buradan da anlaşılacağı üzere, askerlik görevini yerine getirmek için işçinin işten ayrılması halinde işçiye, eğer şartları oluşmuşsa, işverence işçilik alacak ve tazminatlarının ödenmesi gerekmektedir. Askerlik bir vatani hizmettir. Bu sebeple askerlik görevini yerine getirmek isteyen vatandaşlar için İş Kanunu'nda ayrıca düzenleme yapılmıştır.

ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILMA HALİNDE KIDEM TAZMİNATI VE DİĞER İŞÇİLİK ALACAKLARINI ALABİLMENİN ŞARTLARI NELERDİR?

Öncelikle İş Kanunu'nun 31. maddesinin 2. fıkrasında düzenlendiği üzere, işçinin en az 1 yıldır o işte çalışıyor olması gerekmektedir.

İşten ayrılmanın sebebi muvazzaf yani zorunlu olarak görevlendirilmiş askerlik olmalıdır. Kişinin askere çağrılması gerekmektedir. Bunun için illa ki zorunlu çağrı kağıdının kişiye tebliğ edilmesi gerekmez, e-devlet üzerinden sevk belgesi alınarak askere gidecekler de bu haktan yararlanabilirler.

Askerlik görevi sebebiyle işten ayrılacak ve işçilik alacaklarını talep eden işçinin bu durumu işverene makul süre içinde bildirmesi gerekmektedir. Makul süre olarak kesin bir süre olmamakla birlikte Yargıtay kararları doğrultusunda fesih tarihi ile askere sevk tarihi arasında 1-3 aylık sürenin olması makul sayılmıştır.

Askerlik görevi sebebiyle işten ayrılacak ve işçilik alacaklarını talep eden işçinin işverene bu durumu bildirmesi kural olarak yazılı olmak zorunda değildir. Ancak ispat kolaylığı açısından yazılı bildirim yapılması daha uygundur.

ASKERLİK GÖREVİ SEBEBİYLE İŞTEN AYRILAN İŞÇİ HANGİ İŞÇİLİK ALACAKLARINI TALEP EDEBİLİR?

Askerlik görevi sebebiyle işten ayrılma işçiye haklı nedenle fesih hakkı vermemekle birlikte Kanunda ayrıca düzenlenmiş bir fesih türüdür. Dolayısıyla bu durumda Yargıtay kararları doğrultusunda işçinin iş güvencesi hükümleri kapsamında değerlendirilmeyeceği öngörülmüştür.

Askerlik görevi sebebiyle işten ayrılacak işçi, hak ettiği tüm işçilik alacaklarını işverenden talep edebilir. Öncelikle 1 yılın dolması sebebiyle kıdem tazminatı talep edilebilecektir. Kıdem tazminatı 1475 Sayılı İş Kanunu'nda düzenlenmiş ve 14. maddenin 3. bendinde açıkça askerlik sebebiyle işten ayrılma halinde kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmiştir. İşçi, askerlik nedeniyle sözleşmesini feshederse kıdem tazminatına hak kazanır.

Diğer işçilik alacakları bakımından işçinin hak ettiği ve ödemesini almadığı ücret, fazla çalışma ücreti, yıllık ücretli izin, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı gibi alacakları işverenden talep etmesi mümkündür.

Askerlik sebebiyle işten ayrılma halinde, iş sözleşmesini fesheden işçinin ihbar tazminatı talep etmesi mümkün değildir. Ancak işveren açısından durum tam tersidir. Askerlik sebebiyle işten ayrılma, işçiye derhal ve haklı nedenle iş sözleşmesini feshetme hakkı vermemektedir. Dolayısıyla işveren iş sözleşmesini fesheden işçiden kıdemine göre hesaplanacak ihbar süresince çalışmasını yahut ihbar tazminatını talep edebilecektir.

ASKERLİK SEBEBİYLE İŞTEN AYRILAN İŞÇİNİN ASKERDEN DÖNDÜKTEN SONRA AYNI İŞYERİNDE ÇALIŞMASI MÜMKÜN MÜDÜR?

Bu durum İş Kanunu'nun 31. maddesinin 4. fıkrasında "Herhangi bir askeri ve kanuni ödev dolayısıyla işinden ayrılan işçiler bu ödevin sona ermesinden başlayarak iki ay içinde işe girmek istedikleri takdirde işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye üç aylık ücret tutarında tazminat öder." şeklinde düzenlenmiştir.

İşçi askerlik görevini yerine getirmek için iş sözleşmesini feshetmiş olmasına rağmen, askerlik görevi bittikten sonra aynı işyerinde çalışmak için, askerlik görevi bittikten sonra 2 ay içinde işverene başvurmak zorundadır. İşveren, askerden dönen eski işçisi için uygun boş bir pozisyon varsa, işçiyi hemen işe başlatmak zorundadır. Uygun pozisyonun olmaması halinde ise boşalacak ilk işe eski işçinin alınması gerekmektedir. Ancak bu durum işçiye, iş güvencesi kapsamında işe iade davası açma imkanı vermemektedir. İşverenin işçiyi işe başlatma imkanı varken başlatmaması halinde, işçi tazminat talep edebilecektir.

Yargıtay kararlarına göre, askerlik sebebiyle işten ayrılan işçi, askerden döndükten sonra aynı işyerinde çalışsa dahi kıdem tazminatı ve işçilik alacakları bakımından iki ayrı dönem ve hizmet süresi olarak hesaplama yapılır. Yani askere gitmeden önceki işçilik alacakları önceki dönemi, askerden döndükten sonraki işçilik alacakları ise yeni dönemi kapsar ve bu iki dönem kesintisiz çalışma olarak birleştirilemez. Askere gidecek işçi, askere giderken iş sözleşmesini askerlik sebebiyle feshetmemiş ve ücretsiz izin almış ise, bu durumda iş sözleşmesinin feshinden bahsedilemeyeceğinden askerlik öncesi ve sonrası gibi ayrı değerlendirme yapılamayacaktır.

BEDELLİ ASKERLİK İÇİN İŞTEN AYRILAN İŞÇİ İŞ KANUNUNDAN DOĞAN İŞÇİLİK ALACAKLARINI TALEP EDEBİLİR Mİ?

Evet. Bedelli askerlik de muvazzaf askerlik sayıldığından yukarıda izah edilen tüm haklar bedelli askere gidecek işçiler bakımından da uygulanır. Bedelli askerlik için işten ayrılan işçi kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarına hak kazanır. Ancak işçi askere giderken iş sözleşmesini feshetmek yerine ücretsiz izin talep etmiş ise, bu durumda iş sözleşmesinin feshinden bahsedilemeyeceğinden kıdem tazminatının talep edilmesi de mümkün olmayacaktır.

Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.