Sosyal Medyadan Alışveriş Yaparken Dolandırıldım, Paramı Nasıl Geri Alabilirim?


İnternet üzerinden alışveriş yapmak günümüzde oldukça yaygınlaşmıştır. Sahibinden, Instagram, Facebook, TikTok ve WhatsApp gibi platformlar üzerinden ikinci el ürün veya sıfır ürün satın almak isteyen kişiler, zaman zaman dolandırıcılık olaylarıyla karşı karşıya kalabilmektedir. Özellikle ürün bedelinin satıcıya gönderilmesine rağmen ürünün kargoya verilmemesi, sahte ilanlarla alıcıların kandırılması veya ödeme yapıldıktan sonra satıcının iletişimi kesmesi sık karşılaşılan mağduriyetler arasındadır.
Sosyal medya üzerinden alışveriş yaparken dolandırılan kişiler, gönderdikleri parayı geri alabilir mi? Bu durumda hangi hukuki yollara başvurulmalıdır? Bankaya başvurmak yeterli midir, savcılığa suç duyurusunda bulunmak gerekir mi?
İnternet alışverişinde dolandırıcılık nedeniyle para kaybeden kişilerin başvurabileceği çeşitli hukuki yollar bulunmaktadır. Ancak paranın geri alınabilmesi için olayın özelliklerine göre doğru hukuki sürecin yürütülmesi ve özellikle delillerin zamanında muhafaza edilmesi önem taşımaktadır.
Sosyal Medya Üzerinden Alışveriş Dolandırıcılığı Nedir?
Sosyal medya platformları üzerinden alışveriş dolandırıcılığı, kişilerin gerçekte mevcut olmayan bir ürünün satışı, sahte ilanlar veya gerçeğe aykırı vaatler aracılığıyla kandırılarak para göndermeye yönlendirilmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Bu tür dolandırıcılık olaylarında en sık karşılaşılan yöntemler şunlardır:
Ürünü göndermeden para alma: Satıcı, ilan verdiği ürünün bedelini alıcıdan tahsil etmesine rağmen ürünü kargoya vermez ve sonrasında alıcıyla iletişimi keser.
Sahte ilan oluşturma: Gerçekte kendisine ait olmayan veya satış yetkisi bulunmayan ürünler için düşük fiyatlı ilanlar hazırlanır.
Sahte ödeme bağlantısı gönderme: Alıcıya ödeme veya güvenli alışveriş işlemi yapılacağı söylenerek gerçeğini taklit eden internet sitelerine yönlendirme yapılır.
Sahte kargo bilgisi paylaşma: Ürünün kargoya verildiği izlenimi oluşturmak amacıyla gerçeğe aykırı kargo takip numaraları gönderilir.
Başka kişilere ait banka hesaplarını kullanma: Dolandırıcılar, paranın kendi hesaplarına gönderilmesini önlemek veya kimliklerini gizlemek amacıyla üçüncü kişilere ait banka hesaplarını kullanabilir.
Ek ödeme talep etme: İlk ödeme yapıldıktan sonra kargo, sigorta, işlem ücreti veya güvence bedeli gibi gerekçelerle yeniden para istenir.
Bu yöntemlerin ortak özelliği, alıcının gerçekte var olmayan veya yerine getirilmeyecek bir satış işlemine inandırılarak maddi zarara uğratılmasıdır.
İnternetten Alışverişte Dolandırıldım, İlk Olarak Ne Yapmalıyım?
Sosyal medya üzerinden alışveriş yaparken dolandırıldığını fark eden kişinin öncelikle panik yapmadan, mevcut delilleri koruması ve zaman kaybetmeden gerekli başvuruları gerçekleştirmesi gerekir.
Özellikle para transferinin üzerinden uzun süre geçmeden harekete geçilmesi önemlidir.
1. Banka ile Derhal İletişime Geçilmelidir.
Dolandırıcılık sonucunda para havale, EFT veya FAST yoluyla gönderilmişse ilk olarak paranın gönderildiği bankayla iletişime geçilmelidir.
Bankaya yapılan başvuruda işlemin dolandırıcılık nedeniyle gerçekleştirildiği açıklanmalı, para transferine ilişkin işlem bilgileri paylaşılmalı ve mümkünse alıcı hesabına gönderilen paranın iadesi veya bloke edilmesi için gerekli işlemlerin yapılması talep edilmelidir.
Ancak burada önemli bir husus bulunmaktadır: Havale, EFT ve FAST işlemleri gerçekleştirilip alıcı hesabına aktarıldıktan sonra gönderici tarafından tek taraflı olarak iptal edilemez. Bankanın parayı doğrudan geri alabilmesi her durumda mümkün değildir. İade, alıcı hesabındaki paranın durumu ve ilgili bankacılık süreçleri çerçevesinde değerlendirilir.
Bu nedenle bankaya yapılan başvurunun yanında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması da önem taşımaktadır.
2. Kredi Kartıyla Ödeme Yapılmışsa Bankaya Harcama İtirazında Bulunulmalıdır.
Dolandırıcılık nedeniyle ödeme kredi kartı kullanılarak yapılmışsa kartın bağlı olduğu bankaya derhal başvurularak harcama itirazı yapılması değerlendirilmelidir.
Özellikle aşağıdaki durumlarda bankaya itiraz başvurusu yapılabilir:
Ürün bedeli tahsil edilmesine rağmen ürünün gönderilmemesi,
Kart sahibinin bilgisi ve onayı dışında işlem yapılması,
Ödeme yapılan işlemle ilgili gerçeğe aykırı bilgi verilmesi,
Kart bilgilerinin dolandırıcılık amacıyla kullanılması.
Kredi kartı harcama itirazı (chargeback) süreci, işlemin niteliğine ve kart kuruluşunun kurallarına göre değerlendirilir. Her dolandırıcılık olayında ödemenin kesin olarak iade edileceği söylenemez. Ayrıca kart sahibinin bizzat onayladığı bir ödemenin sonradan dolandırıcılık iddiasıyla itiraza konu edilmesi, işlemin otomatik olarak iptal edileceği anlamına gelmez.
Banka başvurusunda ödeme dekontu, satıcıyla yapılan yazışmalar ve varsa ilan görüntüleri sunulmalıdır.
3. Satıcıyla Yapılan Yazışmalar ve Diğer Deliller Saklanmalıdır.
Dolandırıcılık olaylarında en önemli hususlardan biri, gerçekleştirilen işlemin ve karşı tarafın hileli davranışlarının ispatlanabilmesidir.
Bu nedenle aşağıdaki delillerin silinmeden muhafaza edilmesi gerekir:
Sahibinden veya sosyal medya platformunda yayımlanan ilanların ekran görüntüleri,
Satıcıyla yapılan WhatsApp, Instagram veya diğer mesajlaşma yazışmaları,
Satıcının kullanıcı adı ve profil bağlantısı,
Satıcının telefon numarası ve varsa diğer iletişim bilgileri,
Banka havale, EFT veya FAST dekontları,
Kredi kartı ödeme kayıtları,
Gönderilen sahte kargo takip numaraları,
Satıcı tarafından gönderilen ödeme bağlantıları ve internet sitesi adresleri,
Varsa ses kayıtları, e-postalar ve diğer elektronik veriler.
Sadece ekran görüntüsü almakla yetinilmemesi, mümkün olduğunca yazışmaların ve elektronik kayıtların orijinal halleriyle korunması da önemlidir.
Özellikle satıcının hesabını kapatması, ilanı silmesi veya mesajları kaldırması ihtimaline karşı delillerin gecikmeden muhafaza edilmesi gerekir.
Sahibinden veya Sosyal Medya Dolandırıcılığı Nedeniyle Savcılığa Suç Duyurusunda Bulunulabilir mi?
Evet. Sahibinden, Instagram, Facebook, WhatsApp veya başka bir platform üzerinden gerçekleştirilen dolandırıcılık olaylarında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulabilir.
Türk Ceza Kanunu'nun 157. maddesinde dolandırıcılık suçu, 158. maddesinde ise nitelikli dolandırıcılık suçu düzenlenmiştir.
TCK m. 157 kapsamında dolandırıcılık suçunun oluşabilmesi için hileli davranışlarla bir kişinin aldatılması, bu aldatma sonucunda kendisinin veya başkasının zararına olacak şekilde failin ya da üçüncü bir kişinin yarar sağlaması gerekir.
TCK m. 158'de ise dolandırıcılık suçunun belirli nitelikli şekilleri düzenlenmiştir. Özellikle bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle gerçekleştirilen dolandırıcılık eylemleri nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilebilir.
İnternet üzerinden gerçekleştirilen her ödeme uyuşmazlığının kendiliğinden dolandırıcılık suçu oluşturmadığı unutulmamalıdır. Olayın başlangıcından itibaren hileli davranışların bulunup bulunmadığı, failin kastı ve diğer somut koşullar birlikte değerlendirilmelidir.
Suç Duyurusunda Hangi Hususlar Yer Almalıdır?
Cumhuriyet Başsavcılığına verilecek suç duyurusu dilekçesinde olayın gelişimi açık ve kronolojik şekilde anlatılmalıdır.
Dilekçede özellikle;
Alışverişin hangi platform üzerinden gerçekleştirildiği,
Satıcının kullanıcı adı, telefon numarası ve bilinen kimlik bilgileri,
Satın alınmak istenen ürünün ne olduğu,
Ürün bedelinin hangi tarihte ve hangi banka hesabına gönderildiği,
Ödeme sonrasında satıcının nasıl davrandığı,
Ürünün neden teslim edilmediği,
Dolandırıcılık şüphesini ortaya koyan diğer davranışlar,
Maddi zararın miktarı
belirtilmelidir.
Dilekçeye banka dekontları, yazışmalar, ilan görüntüleri ve diğer mevcut deliller eklenmelidir.
Ayrıca şüphelinin kimliğinin tespit edilmesi, para gönderilen banka hesabının araştırılması, hesap hareketlerinin incelenmesi, gerekli banka ve platform kayıtlarının temin edilmesi ve varsa bağlantılı diğer hesapların araştırılması talep edilebilir.
Dolandırıcılık olaylarında şüphelinin gerçek kimliğinin bilinmemesi suç duyurusunda bulunulmasına engel değildir. Şüpheli kişi veya kişiler henüz tespit edilememiş olsa dahi suç duyurusunda bulunulabilir.
Örnek şikayet dilekçesini incelemek için tıklayınız.
Dolandırıldığım Kişiyi Tanımıyorum, Para Başka Birinin Banka Hesabına Gönderildi. Ne Yapabilirim?
İnternet alışverişi dolandırıcılıklarında sık karşılaşılan durumlardan biri, paranın doğrudan dolandırıcılığı gerçekleştiren kişinin değil, üçüncü bir kişinin banka hesabına gönderilmesidir.
Dolandırıcılar çeşitli nedenlerle başkalarına ait banka hesaplarını kullanabilmektedir. Bu durumda para gönderilen hesap sahibinin dolandırıcılık eylemine katılıp katılmadığı ayrıca araştırılmalıdır.
Önemli olan, yalnızca paranın gönderildiği hesap sahibinin kim olduğunu tespit etmek değil, dolandırıcılık eylemini gerçekleştiren kişilerin ve para hareketlerinin ortaya çıkarılmasıdır. Bu nedenle suç duyurusunda banka hesap sahibinin kimlik bilgilerinin, para transferi sonrasında gerçekleşen hesap hareketlerinin ve paranın gönderildiği diğer hesapların araştırılması talep edilebilir.
Son gelişmeler ışığında hesap sahibi olmak tek başına kişinin dolandırıcılık suçundan sorumlu tutulması için yeterli değildir. Ceza sorumluluğunun belirlenmesinde kişinin olaydan haberdar olup olmadığı, kastı ve eyleme katkısı dikkate alınmalıdır.
Dolandırıldığım Parayı Geri Almak İçin Hukuk Mahkemesinde Dava Açabilir miyim?
Evet. Dolandırıcılık nedeniyle gönderilen paranın geri alınması amacıyla olayın özelliklerine göre hukuk mahkemelerinde de dava açılması mümkündür.
Ceza soruşturması ve hukuk davası birbirinden farklı süreçlerdir. Savcılığa suç duyurusunda bulunulması, gönderilen paranın kendiliğinden mağdura iade edilmesini sağlamaz.
Bu nedenle maddi zararın giderilmesi için ayrıca hukuki yollara başvurulması gerekebilir.
Somut olayın niteliğine göre şu hukuki imkanlar değerlendirilebilir:
1. Sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı dava: Taraflar arasında geçerli bir hukuki sebep bulunmadığı veya mevcut hukuki sebebin ortadan kalktığı durumlarda Türk Borçlar Kanunu'nun 77 ve devamı maddeleri kapsamında sebepsiz zenginleşmeye dayalı iade talebinde bulunulabilir.
2. Sözleşmeye dayalı alacak davası: Taraflar arasında geçerli bir satış sözleşmesi bulunmasına rağmen satıcının ürünü teslim etmemesi halinde, sözleşmenin niteliğine ve şartlarına göre bedel iadesi talep edilebilir.
3. Haksız fiile dayalı tazminat davası: Dolandırıcılık niteliğindeki hileli davranışlar nedeniyle maddi zarara uğranılması halinde Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil hükümleri kapsamında tazminat talep edilmesi değerlendirilebilir.
Burada hangi hukuki sebebe dayanılacağı, paranın kime gönderildiği, taraflar arasında bir sözleşme kurulup kurulmadığı ve zararın nasıl meydana geldiği dikkate alınarak belirlenmelidir.
Sahibinden veya Instagram Üzerinden Yapılan Alışverişlerde Tüketici Hakem Heyetine Başvurulabilir mi?
Bu sorunun cevabı, alışverişin kimden ve hangi sıfatla yapıldığına göre değişmektedir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında tüketici işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilgili parasal sınırlar dahilinde tüketici hakem heyetine başvurulması mümkündür. Sahibinden veya sosyal medya üzerinden yapılan her alışveriş tüketici işlemi olarak kabul edilmez.
Örneğin;
Bir işletmeden veya ticari amaçla satış yapan bir satıcıdan ürün satın alınması halinde tüketici mevzuatı gündeme gelebilir.
Bir kişinin kendi kullandığı ikinci el eşyasını, ticari veya mesleki amaç taşımaksızın başka bir kişiye satması halinde kural olarak 6502 sayılı Kanun kapsamında tüketici işlemi bulunmaz.
Dolayısıyla satıcının tacir veya ticari ya da mesleki amaçla hareket eden bir kişi olup olmadığı önem taşımaktadır. Sadece alışverişin internet üzerinden yapılması, uyuşmazlığın tüketici uyuşmazlığı sayılması için yeterli değildir.
Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolunun kullanılması değerlendirilirken, doğrudan dolandırıcılık şüphesi bulunan olaylarda ceza soruşturması seçeneği de ayrıca dikkate alınmalıdır.
Sahibinden veya Sosyal Medya Üzerinden Dolandırıcılıkta Platformun Sorumluluğu Var mıdır?
Dolandırıcılığın Sahibinden, Instagram, Facebook veya başka bir sosyal medya platformu aracılığıyla gerçekleştirilmiş olması, ilgili platformun her durumda doğrudan sorumlu tutulacağı anlamına gelmez.
Platformların hukuki sorumluluğu; sundukları hizmetin niteliğine, satış işlemine ne ölçüde dahil olduklarına, ödeme sürecinde üstlendikleri role ve ilgili mevzuattaki yükümlülüklerine göre değerlendirilir.
Özellikle aracı hizmet sağlayıcıların, 6502 sayılı Kanun ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği kapsamında belirli bilgilendirme, kayıt tutma ve tüketici başvurularını iletebilme gibi yükümlülükleri bulunmaktadır.
Platformun satıcı adına bedel tahsil etmesi, güvenli ödeme sistemi sunması veya satış sözleşmesinin kurulmasına aracılık etmesi gibi hususlar sorumluluk değerlendirmesinde önem taşıyabilir. Bu nedenle dolandırıcılık olayında platformun sorumluluğu bulunduğu düşünülüyorsa, yalnızca platformun adı üzerinden değil, somut olayda üstlendiği rol ve hukuki yükümlülükleri üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.
Dolandırıldığım Parayı Geri Almak Ne Kadar Sürer?
Dolandırıcılık nedeniyle gönderilen paranın geri alınması için gereken süre, olayın özelliklerine göre değişmektedir.
Özellikle;
Paranın gönderildiği banka hesabında hâlen para bulunup bulunmadığı,
Banka tarafından gerekli incelemelerin ne kadar sürede gerçekleştirildiği,
Şüphelinin kimliğinin tespit edilip edilemediği,
Paranın başka hesaplara aktarılıp aktarılmadığı,
Ceza soruşturmasının ve varsa hukuk davasının kapsamı
süreci doğrudan etkileyebilir.
Paranın gönderildiği hesapta hâlen mevcut olması ve gerekli işlemlerin zamanında yapılması iade ihtimalini artırabilecek önemli bir husustur. Ancak suç duyurusunda bulunulması veya banka başvurusu yapılması, paranın kesin olarak geri alınacağı anlamına gelmez. Bu nedenle dolandırıcılık fark edildiği anda başvuru yapılması, delillerin korunması ve hukuki sürecin geciktirilmemesi önemlidir.
İnternet Alışverişinde Dolandırılmamak İçin Nelere Dikkat Edilmelidir?
İnternet üzerinden alışveriş yaparken bazı temel güvenlik önlemlerinin alınması, dolandırıcılık riskini azaltabilir.
Piyasa değerinin çok altında satışa sunulan ürünlere karşı dikkatli olunmalıdır.
Satıcının hesabının geçmişi, kullanıcı yorumları ve iletişim bilgileri incelenmelidir.
Platformun kendi güvenli ödeme sistemi dışında gönderilen ödeme bağlantılarına itibar edilmemelidir.
Satıcı tarafından gönderilen bağlantıların gerçek internet adresi olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Ürün bedeli, mümkün olduğunca platformun güvenli ödeme sistemi üzerinden ödenmelidir.
Tanımadığınız kişilere banka şifresi, kart bilgisi, SMS doğrulama kodu veya kişisel bilgiler verilmemelidir.
Ödeme sonrasında ek ücret talep edilmesi halinde işlem yeniden değerlendirilmelidir.
Özellikle Sahibinden gibi platformlarda yer alan güvenli ödeme sistemlerinin taklit edildiği sahte internet sitelerine karşı dikkatli olunmalıdır.
Sonuç: İnternet Alışverişinde Dolandırıldığınızda Hukuki Haklarınızı Kullanın
Sahibinden, Instagram, Facebook veya WhatsApp üzerinden yapılan alışverişlerde dolandırıcılığa maruz kalmak, kişilerin hem maddi hem de manevi açıdan mağduriyet yaşamasına neden olabilir.
Ancak dolandırıcılık nedeniyle para kaybeden kişilerin başvurabileceği hukuki yollar bulunmaktadır. Bankaya başvuru, kredi kartı harcama itirazı, Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusu ve şartları mevcutsa hukuk mahkemelerinde dava açılması bu yollar arasında yer almaktadır.
Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus, her olayın kendi koşulları içerisinde değerlendirilmesi ve doğru hukuki yolun belirlenmesidir. Özellikle para transferinin üzerinden zaman geçmeden gerekli başvuruların yapılması, elektronik delillerin korunması ve maddi zararın giderilmesi için uygun hukuki sürecin başlatılması önem taşımaktadır.
Sahibinden veya sosyal medya üzerinden alışveriş yaparken dolandırıldıysanız, hak kaybına uğramamak ve paranızın geri alınabilmesi için başvurabileceğiniz hukuki yolları öğrenmek üzere bir avukattan hukuki destek alabilirsiniz.
Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.



Yorumlar