Maaş Haczi Nasıl Uygulanır? Maaşın Ne Kadarı Haczedilir?

İcra takibinin kesinleşmesinden sonra borçlunun malvarlığına yönelik haciz işlemlerinden biri de maaş haczidir. Maaş haczi, borçlunun çalıştığı işyerine icra müdürlüğü tarafından haciz yazısı gönderilmesi ve borçlunun ücretinin kanunda belirlenen kısmının işveren tarafından kesilerek icra dosyasına gönderilmesi suretiyle uygulanır.

Maaş haczi uygulamasında hem borçlunun gelirinin ne kadarının haczedilebileceği hem de işverenin icra müdürlüğüne karşı yerine getirmesi gereken yükümlülükler önem taşır.

Bu nedenle “Maaşın ne kadarı haczedilebilir?”, “İşverene maaş haczi yazısı geldikten sonra ne yapılır?”, “Birden fazla maaş haczi varsa hangisi önce uygulanır?” ve “İşveren maaş haczini uygulamazsa ne olur?” gibi soruların birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Maaş Haczi Nedir?

Maaş haczi, icra takibinin kesinleşmesinden sonra borçlunun işveren nezdindeki maaş ve ücret alacağının kanunda haczedilebilir olduğu kabul edilen kısmına icra müdürlüğü tarafından haciz konulmasıdır.

Maaş haczinde doğrudan borçlunun elindeki para haczedilmez.

1.Maaş haczinin uygulanması için öncelikle alacaklının icra takibini başlattığı icra müdürlüğüne dilekçe yazarak maaş haczi talebinde bulunması gerekir.

2.İcra müdürlüğü, borçlunun işverenden olan ücret alacağına yönelik haciz işlemi gerçekleştirir ve borçlunun işverenine maaş haczi müzekkeresi gönderir.

3.İşveren de müzekkere doğrultusunda gerekli kesintiyi yaparak ilgili tutarı icra dosyasına gönderir.

Yargıtay uygulamasında da maaş ve ücret haczinin İİK m. 355 ve devamındaki hükümler uyarınca gerçekleştirileceği kabul edilmektedir.

Maaş Haczi Hangi Kanuna Göre Yapılır?

Maaş haczinin temel düzenlemesi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesinde yer almaktadır.

Bunun yanında;

• İİK m. 83/a,

• İİK m. 355,

• İİK m. 356,

• 4857 sayılı İş Kanunu m. 35

maaş haczi bakımından önem taşıyan düzenlemelerdir.

İİK m. 83, maaş ve ücretlerin hangi ölçüde haczedilebileceğini düzenlerken; İİK m. 355 ve 356, maaş haczi müzekkeresinin işverene gönderilmesinden sonraki usulü ve işverenin sorumluluğunu düzenlemektedir.

Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir?

Maaş haczi bakımından en sık sorulan soru, “Maaşın yüzde kaçı haczedilir?” sorusudur.

İİK m. 83 uyarınca maaş, ücret ve benzeri gelirlerin kısmen haczi mümkündür. İşçiler bakımından 4857 sayılı İş Kanunu'nun 35. maddesi de ücretin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenlemektedir.

Bu nedenle işçi ücretleri bakımından genel uygulamada maaşın dörtte biri (1/4) oranında haciz yapılır.

Örneğin net ücret 40.000 TL ise, genel kural çerçevesinde aylık maaş haczi:

40.000 TL × 1/4 = 10.000 TL

olacaktır.

Borçluya kalan miktar ise 30.000 TL olacaktır.

Ancak maaş haczinde hangi ödemelerin “ücret” kapsamında değerlendirileceği ve haczedilecek miktarın nasıl hesaplanacağı, ödemenin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.

İİK m. 83'teki Dörtte Bir Oranı Nasıl Değerlendirilmelidir?

İİK m. 83'te, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli görülen miktar ayrıldıktan sonra kalan kısmın haczedilebileceği; ancak haczolunacak miktarın dörtte birden az olamayacağı düzenlenmiştir.

İşçi ücretleri bakımından ise İş Kanunu m. 35'te ücretin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceği düzenlenmiştir. Bu nedenle uygulamada işçi ücretleri bakımından 1/4 oranı temel haciz oranı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Adım Adım Maaş Haczi Nasıl Başlatılır?

Maaş haczinin uygulanabilmesi için öncelikle icra takibinin niteliğine göre haciz isteminin mümkün hâle gelmiş olması gerekir.

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

1. İcra takibi başlatılır.

Borçlu hakkında icra takibi yapılır.

2. Takip kesinleşir.

Borçlu tarafından süresi içinde itiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması/iptali gibi yollar sonucunda takibin kesinleşmesiyle haciz aşamasına geçilebilir.

3. Alacaklı maaş haczi talep eder.

Alacaklı veya vekili, borçlunun çalıştığı işyerinin tespit edilmesi hâlinde icra dosyasından maaş haczi talep edebilir.

4. İcra müdürlüğü işverene maaş haczi müzekkeresi gönderir.

Maaş haczi yazısı işverene tebliğ edilir.

5. İşveren gerekli bildirimi yapar.

İİK m. 355 uyarınca işveren, haczin uygulanıp uygulanamayacağı ve borçlunun maaş/ücret miktarı hakkında icra dairesine bildirimde bulunmakla yükümlüdür. Yargıtay uygulamasında bu bildirimin bir hafta içinde yapılması gerektiği belirtilmektedir.

6. Maaştan kesinti yapılır.

İşveren, icra müdürlüğünün bildirdiği haciz oranına göre maaştan kesinti yapar.

7. Kesilen tutar icra dosyasına gönderilir.

Kesilen miktar icra dosyasına yatırılır ve borç tamamen ödeninceye kadar süreç devam eder.

İşveren Maaş Haczi Yazısı Aldığında Ne Yapmalıdır?

İcra müdürlüğünden maaş haczi müzekkeresi gelen işveren açısından da birtakım yasal yükümlülükler doğar.

İİK m. 355 kapsamında işveren;

• maaş haczini uygulamak,

• borçlunun maaş veya ücret miktarını icra dairesine bildirmek,

• gerekli kesintiyi yapmak,

• kesilen miktarı icra dosyasına göndermek,

• çalışanın işten ayrılması veya maaşında meydana gelen değişiklikleri gerekli hâllerde icra dairesine bildirmek

durumundadır.

Yargıtay, maaş haczi müzekkeresini alan işverenin, borç bitinceye kadar haczedilen miktarı keserek icra dairesine göndermekle yükümlü olduğunu kabul etmektedir.

İşveren Maaş Haczini Uygulamazsa Ne Olur?

İşverenin kendisine gönderilen maaş haczi müzekkeresinin gereğini yerine getirmemesi hukuki sonuç doğurabilir.

İİK m. 356 kapsamında, maaş haczi nedeniyle kesilmesi ve icra dosyasına gönderilmesi gereken tutarların kesilmemesi veya gönderilmemesi hâlinde, ilgili miktarın işverenden tahsili gündeme gelebilir.

Yargıtay, işverenin sorumluluğunun, somut olayda kesilmeyen veya icra dairesine gönderilmeyen miktar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir. Bu nedenle işveren açısından maaş haczi müzekkeresinin tebliğ tarihi önemlidir.

Birden Fazla Maaş Haczi Varsa Ne Olur?

Borçlunun aynı anda birden fazla icra dosyasında borçlu olması hâlinde, birden fazla maaş haczi gündeme gelebilir.

Ancak maaşın aynı anda birden fazla dosya için ayrı ayrı 1/4 oranında kesilmesi şeklinde bir uygulama yapılamaz.

İİK m. 83 uyarınca birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya konulur. Sırada önde bulunan haczin kesintisi sona ermeden sonraki haciz için kesintiye geçilmez.

Örneğin bir işçinin maaşı üzerinde üç farklı icra dosyasından haciz bulunuyorsa, hacizlerin geliş sırasına göre işlem yapılır.

İlk sıradaki haciz borcu tamamen ödendikten sonra sıra ikinci hacze geçer.

Bu nedenle “Üç icra dosyam var, maaşımın yüzde 75'i haczedilir mi?” şeklindeki yaklaşım genel kural bakımından doğru değildir.

Maaş Haczi Sırası Nasıl Belirlenir?

Birden fazla maaş haczi bulunması hâlinde hacizlerin icra dosyasına ulaşma/konulma sırası önem taşır.

İlk sıradaki maaş haczi tamamlanmadan ikinci sıradaki maaş haczi için kesinti yapılmaz.

Dolayısıyla işverenin eline ulaşan maaş haczi yazılarının tarihleri ve dosyaların sırası önem taşımaktadır.

Bu nedenle birden fazla maaş haczinin bulunduğu dosyalarda haciz sıra cetveli niteliğindeki uygulamanın ve icra müdürlüğü kayıtlarının ayrıca incelenmesi gerekir.

Nafaka Borcu İçin Maaş Haczi

Maaş haczinde önemli istisnalardan biri nafaka alacaklarıdır.

Nafaka alacağının niteliği nedeniyle, nafaka borçlarının tahsilinde normal maaş haczinden farklı kurallar uygulanabilir.

Bu nedenle;

• iştirak nafakası,

• yoksulluk nafakası,

• tedbir nafakası,

• yardım nafakası

gibi alacakların tahsili için yapılan maaş hacizlerinde, yalnızca genel 1/4 oranına bakılarak sonuca ulaşılmamalıdır.

Nafaka alacağının mevcut maaş hacizleri karşısındaki sırası ve uygulanacak kesinti miktarı somut dosya üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.

Nafaka Alacaklarında Maaş Haczi yazımız için tıklayınız.

Emekli Maaşına Haciz Konulabilir mi?

Emekli aylıkları bakımından genel maaş haczi hükümlerinin yanında 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 93. maddesi de dikkate alınmalıdır.

Emekli aylıklarının haczi kural olarak sınırlandırılmıştır ve bu konuda özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Özellikle;

• nafaka borçları,

• SGK'nın kendi alacakları,

• kanunda öngörülen diğer haller

ile borçlunun hacze ilişkin geçerli muvafakati gibi durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu nedenle “Maaş haczi varsa emekli aylığı da otomatik olarak haczedilir.” şeklinde genel bir kabul doğru değildir.

Emekli aylığının haczedilip haczedilemeyeceği, alacağın ve haczin hukuki dayanağına göre ayrıca incelenmelidir.

Nafaka konulu icra takiplerinde emekli maaşına haciz talep edilmesi halinde borçlunun muvafakati aranmamaktadır.

Maaş Haczinde İkramiye, Prim ve Diğer Ödemeler Haczedilebilir mi?

Çalışana yapılan her ödemenin hukuki niteliği aynı değildir.

Maaş, prim, ikramiye, fazla çalışma ücreti, sosyal yardım, kıdem tazminatı ve benzeri ödemelerin haciz bakımından aynı kurallara tabi olduğu kabul edilemez.

Özellikle kıdem ve ihbar tazminatı gibi iş ilişkisinin sona ermesiyle ortaya çıkan alacaklar, düzenli ücret niteliğindeki maaştan farklı değerlendirmeye tabi olabilir.

Bu nedenle icra dosyasında “maaş haczi” bulunması, işçiye yapılan bütün ödemelerin otomatik olarak aynı oranda haczedileceği anlamına gelmez.

Ödemenin hukuki niteliğinin belirlenmesi gerekir.

Maaş Haczinde İşverenin Sorumluluğu Ne Zaman Başlar?

İşveren bakımından kritik tarih, maaş haczi müzekkeresinin kendisine tebliğ edildiği tarihtir.

Yargıtay, maaş haczi müzekkeresinin tebliği ile birlikte işverenin İİK m. 355 ve devamındaki yükümlülüklerinin gündeme geldiğini kabul etmektedir.

Bu nedenle işveren;

• müzekkereyi ne zaman aldı?

• çalışanın maaşı ne kadar?

• haciz uygulanabilir mi?

• başka maaş haczi var mı?

• kesinti ne zaman başladı?

• kesilen tutarlar icra dosyasına gönderildi mi?

gibi hususları kayıt altına almalıdır.

Maaş Haczine İtiraz Edilebilir mi?

Maaş haczinin kanuna aykırı şekilde uygulanması hâlinde, somut olayın özelliklerine göre icra mahkemesine şikâyet yoluna başvurulması gündeme gelebilir.

Örneğin;

• kanuni haciz oranının üzerinde kesinti yapılması,

• haczedilemeyecek bir gelire haciz uygulanması,

• emekli aylığına kanuna aykırı şekilde haciz konulması,

• haciz sırasının yanlış uygulanması,

• maaş haczi müzekkeresinin usulsüz tebliğ edilmesi,

• işveren tarafından yanlış veya fazla kesinti yapılması

gibi durumlarda hukuki durum ayrıca değerlendirilmelidir.

Yargıtay kararlarında da maaş haczi müzekkeresinin tebliği ve işverenin İİK m. 356 kapsamındaki sorumluluğu konusunda şikâyetlerin incelendiği görülmektedir.

Maaş Haczi Ne Zaman Sona Erer?

Maaş haczi, kural olarak icra dosyasındaki borcun ve haciz kapsamında tahsil edilmesi gereken fer'ilerinin sona ermesine kadar devam eder.

Borcun tamamen ödenmesi, takipten vazgeçilmesi, haczin kaldırılması veya başka bir hukuki sebeple haczin sona ermesi hâlinde işverene gerekli bildirim yapılmalıdır.

Bu nedenle borçlu tarafından icra dosyasının kapatılmış olması ile işverenin sisteminde maaş haczinin fiilen sona ermesi aynı anda gerçekleşmeyebilir.

İcra müdürlüğünün maaş haczinin kaldırılmasına ilişkin yazısının işverene ulaşması önem taşıyabilir.

Maaş Haczi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Maaşın tamamına haciz konulabilir mi?

Kural olarak hayır. İşçi ücretleri bakımından ücretin dörtte birinden fazlasının haczedilmesine ilişkin kanuni sınırlamalar bulunmaktadır. Nafaka ve bazı özel durumlarda farklı kurallar uygulanabilir.

Maaş haczi kaç ay sürer?

Maaş haczinin belirli bir “ay sayısı” yoktur. Kesinti, icra dosyasındaki borç ve fer'ileri tamamen ödeninceye veya haczin kaldırılmasını gerektiren başka bir durum ortaya çıkıncaya kadar devam edebilir.

İki icra dosyası varsa maaşın yarısı kesilir mi?

Genel kural olarak hayır. Birden fazla haciz bulunması hâlinde hacizler sıraya konulur ve önde bulunan haczin kesintisi tamamlanmadan sonraki hacze geçilmez.

İşveren maaş haczini uygulamazsa ne olur?

İİK m. 355 ve 356 kapsamında işverenin sorumluluğu gündeme gelebilir. Kesilmesi gereken tutarın işverenden tahsili söz konusu olabilir.

Maaş haczi işverene bildirilmeden uygulanabilir mi?

Maaş haczinin uygulanması bakımından işverene icra müdürlüğü tarafından haciz yazısı gönderilmesi ve bu yazının tebliği temel usulî aşamalardan biridir.

Sonuç: Maaş Haczi Nasıl Uygulanır?

Maaş haczi, kesinleşmiş bir icra takibinde borçlunun işverenden olan ücret alacağının kanunen haczedilebilir kısmının icra dosyasına aktarılmasını sağlayan önemli bir cebri icra yöntemidir.

Maaş haczinde;

• İİK m. 83 haczedilebilir maaş ve ücretleri,

• İİK m. 83/a haczedilmezlikten önceden feragat konusunu,

• İİK m. 355 işverenin maaş haczi karşısındaki yükümlülüklerini,

• İİK m. 356 işverenin yükümlülüklere uymaması hâlindeki sorumluluğunu,

• İş Kanunu m. 35 ise işçi ücretinin haczedilmesine ilişkin sınırı

düzenleyen temel hükümlerdir.

Bu nedenle maaş haczi yalnızca “maaşın dörtte biri kesilir” şeklinde değerlendirilmemelidir. Takibin kesinleşmesi, haciz talebi, maaş haczi müzekkeresinin işverene tebliği, kesinti oranı, haciz sırası, işverenin bildirim ve ödeme yükümlülüğü ve haczin sona ermesi birlikte değerlendirilmelidir.

Somut olayda maaş haczinin hukuka uygun olup olmadığı, özellikle ücretin niteliği, alacağın türü, mevcut diğer hacizler ve icra dosyasındaki işlemler incelenerek belirlenmelidir.

Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.