Hakaret Suçu Nedir? (TCK 125) Cezası, Şikayet Süresi ve Yargıtay Uygulamaları

Hakaret suçu, kişilerin onur, şeref ve saygınlığını korumayı amaçlayan önemli ceza hukuku düzenlemelerinden biridir. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesinde düzenlenen bu suç tipi, özellikle sosyal medya hakaret davaları, WhatsApp mesajları, Instagram yorumları ve dijital iletişim araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte uygulamada en sık karşılaşılan suçlar arasında yer almaktadır.

Türk Ceza Kanunu’nda “şerefe karşı suçlar” arasında düzenlenen hakaret suçu, bireyin manevi kişiliğini koruma altına almaktadır.

Bu yazımızda;

• Hakaret suçu nedir?

• Hakaret suçunun cezası ne kadardır?

• Sosyal medyada hakaret suç olur mu?

• Hakaret davası nasıl açılır?

• Şikayet süresi ne kadardır?

• Uzlaştırma uygulanır mı?

sorularını detaylı şekilde ele alıyoruz.

Hakaret Suçu Kanunda Nasıl Düzenlenmiştir? (TCK m.125)

Türk Ceza Kanunu’nun 125. maddesine göre:

“Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat eden veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldıran kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.”

Bu düzenleme kapsamında hakaret suçu iki şekilde işlenebilir:

1. Somut Fiil veya Olgu İsnadı

Kişiye gerçek dışı ve küçük düşürücü bir fiil isnat edilmesidir.

Örnek:“Sen hırsızlık yaptın.”

2. Sövme Suretiyle Hakaret

Kişinin doğrudan aşağılanmasıdır.

Örnek:Küfür, aşağılayıcı veya onur kırıcı ifadeler.

Hakaret Suçunun Unsurları Nelerdir?

Hakaret suçunun oluşabilmesi için belirli unsurların bulunması gerekir.

1. Hakaret Suçunun Maddi Unsuru

Hakaret suçunda:

Fail: Herkes olabilir.

Mağdur: Gerçek kişi olabilir.

Suçun konusu, mağdurun toplum içindeki saygınlığını hedef alan söz, yazı, davranış veya elektronik ileti içerikleridir.

Hakaret;

• Sözlü

• Yazılı

• Mesaj yoluyla

• Sosyal medya paylaşımı ile

• Görsel veya video içerikle

işlenebilir.

2. Hakaret Suçunun Manevi Unsuru

Hakaret suçu yalnızca kasten işlenebilir. Taksirle, yani dikkatsizlik veya ihmal sonucu hakaret suçu oluşmaz.

Failin;

• Sözün anlamını bilmesi

• Mağduru hedef alması

• Küçük düşürme iradesi taşıması

gerekir.

Hakaret Suçu Türleri Nelerdir?

Huzurda Hakaret

Hakaretin mağdurun yüzüne karşı işlenmesidir.

Bu durumda mağdurun hakareti doğrudan algılaması yeterlidir.

Örnek:

Bir kişinin yüzüne karşı hakaret içerikli söz söylenmesi.

Gıyapta Hakaret

Mağdurun bulunmadığı ortamda işlenen hakarettir.

Hakaret suçunun oluşması için en az üç kişiyle ihtilat edilmesi yani 3 kişinin yanında ya da ayrı ayrı 3 kişiye söylenmiş olması gerekir. Yani hakaret içeren sözlerin üçüncü kişiler tarafından öğrenilmiş olması gerekir.

Sosyal Medya ve Mesaj Yoluyla Hakaret

Günümüzde en sık karşılaşılan hakaret türüdür.

Şu yollarla işlenebilir:

• WhatsApp mesajı

• Instagram DM

• X (Twitter) paylaşımı

• TikTok yorumları

• Facebook gönderileri

• E-posta

• SMS

Eğer paylaşım herkese açık şekilde yapılmışsa alenen hakaret söz konusu olur ve ceza artırılır.

Karşılıklı Hakaret (TCK m.129)

Tarafların birbirlerine karşı hakaret etmeleri halinde Türk Ceza Kanunu’nun 129. maddesi uygulanabilir.

Mahkeme;

• Cezada indirim yapabilir

• Taraflardan biri hakkında ceza vermeyebilir

• Her iki taraf hakkında cezasızlık kararı verebilir

Bu durum olayın özelliklerine göre değerlendirilir.

Hakaret Suçunun Nitelikli Halleri Nelerdir?

Hakaret suçunun bazı durumlarda daha ağır cezalandırılması öngörülmüştür.

Kamu Görevlisine Görevinden Dolayı Hakaret

Örneğin;

• Hakime

• Savcıya

• Polise

• Öğretmene

• Belediye görevlisine

görevinden dolayı hakaret edilmesi.

Dini, Siyasi veya Felsefi İnanç Nedeniyle Hakaret

Kişinin;

• Dini inancı

• Siyasi görüşü

• Sosyal düşüncesi

• Felsefi kanaati

nedeniyle hakarete uğraması halinde ceza artırılır.

Kutsal Sayılan Değerlere Hakaret

Kişinin mensup olduğu dine göre kutsal kabul edilen değerlere yönelik hakaret de nitelikli haldir.

Alenen Hakaret

Hakaretin kamuya açık ortamda işlenmesi halinde ceza artırılır.

Örnek:

• Herkese açık sosyal medya paylaşımı

• Kalabalık ortamda hakaret

• Açık platform yorumları

Hakaret Suçunun Cezası Nedir?

Hakaret suçunun temel cezası:

3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Nitelikli hallerde ceza artırılır.

Hakim;

• Olayın niteliği

• Failin kastı

• Kullanılan ifadeler

• Aleniyet durumu

gibi kriterleri dikkate alarak ceza belirler.

Hakaret Suçunda Şikayet Süresi Ne Kadardır?

Hakaret suçu kural olarak şikayete bağlı suçtur.

Şikayet süresi:

Mağdurun fiili ve faili öğrendiği tarihten itibaren 6 aydır. Bu süre geçtikten sonra şikayet hakkı düşer. Ancak bazı nitelikli hallerde suç, şikayete bağlı olmaktan çıkabilir.

Hakaret Suçunda Uzlaştırma Var mı?

Evet. Hakaret suçu, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında uzlaştırmaya tabi suçlar arasında yer alır. Bu nedenle savcılık, iddianame düzenlemeden önce dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir.

Uzlaşma sağlanırsa:

• Kamu davası açılmaz

• Dosya kapanır

Uzlaşma sağlanamazsa soruşturma devam eder.

Hakaret Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Hakaret davalarında görevli mahkeme:

Asliye Ceza Mahkemesi’dir.

Yetkili mahkeme ise genel olarak suçun işlendiği yer mahkemesidir.

Sosyal medya üzerinden işlenen hakaretlerde uygulamada;

• Mağdurun hakareti öğrendiği yer

• Sonucun gerçekleştiği yer

yetki bakımından önem taşır.

İfade Özgürlüğü ile Hakaret Arasındaki Fark

Uygulamada en çok tartışılan konulardan biri budur.

Her ağır eleştiri hakaret değildir.

Yargıtay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarına göre: Sert eleştiri ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebilir.

Ancak aşağıdaki durumlarda hakaret suçu oluşabilir:

• Küçük düşürme amacı

• Onur kırıcı ifade

• Kişilik haklarına açık saldırı

Mahkeme değerlendirme yaparken;

• Sözün söylendiği ortamı

• Taraflar arasındaki ilişkiyi

• Kullanılan kelimelerin bağlamını

• Failin kastını

dikkate alır.

Sosyal Medyada Hakaret Suçu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Instagram’dan hakaret etmek suç mu?

Evet. Mesaj, yorum veya paylaşım yoluyla hakaret suç oluşturabilir.

Küfür etmek hakaret sayılır mı?

Somut olayın şartlarına göre çoğu durumda hakaret suçu oluşturabilir.

Hakaret davası ne kadar sürer?

Dosyanın yoğunluğuna göre değişmekle birlikte birkaç ay ile bir yılı aşan süreçler görülebilir.

Ekran görüntüsü delil olur mu?

Tek başına yeterli olmayabilir; bilirkişi incelemesi ve teknik doğrulama gerekebilir. Ama kişiye hakaret edildiğine dair mesajlaşma görüntüleri varsa, bu delillerin mahkemeye sunulması önemlidir.

Hakaret Suçu Nedeniyle Hukuki Destek

Hakaret suçları, özellikle sosyal medya üzerinden işlendiğinde teknik delil tespiti, sürelerin kaçırılmaması ve doğru hukuki stratejinin belirlenmesi bakımından profesyonel destek gerektirir. Hakaret suçuna maruz kaldıysanız veya hakkınızda hakaret suçundan şikayette bulunulduysa, ceza hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önemlidir.

Her olayın kendi içerisinde değerlendirilmesi önemlidir. Yukarıdaki bilgiler, genel bilgilendirme amaçlı olup hukuki tavsiye niteliğinde değildir. Hak kaybı yaşanmaması için avukat yardımından yararlanılmasını öneririz. İletişim bilgilerimize Anasayfadan ulaşabilirsiniz.